Decydując się na miejsce do prowadzenia rachunku albo korzystania z innych usług majątkowych, można natrafić na instytucję działającą w formie spółdzielni. Taki model funkcjonowania ma kilka cech, które odróżniają go od struktury spotykanej w bankach komercyjnych. Bank spółdzielczy jest bankiem, niemniej jednak jego sposób organizacji wynika z przepisów regulujących zarówno działalność bankową, jak i zasady funkcjonowania spółdzielni.

W praktyce znaczy to odmienną strukturę właścicielską a także konkretny sposób podejmowania decyzji. Warto w dodatku oddzielić kwestie formalne od codziennej obsługi. Dla klienta korzystającego z rachunku część operacji może wyglądać podobnie niezależnie od rodzaju banku, natomiast różnice stają się bardziej widoczne przy analizowaniu zasad działania całej instytucji.

Osoby zastanawiające się, czym różni się bank spółdzielczy od banku komercyjnego, na prawdę bardzo często w pierwszej kolejności zwracają uwagę na skalę działalności. Banki spółdzielcze mają zazwyczaj bardziej lokalny albo regionalny charakter, choć ich rzeczywisty zasięg może być różny. Ich historia jest związana w głównej mierze z obsługą mieszkańców mniejszych miejscowości, gospodarstw rolnych oraz lokalnych przedsiębiorstw. W modelu spółdzielczym szczególne znaczenie mają członkowie posiadający udziały, ponieważ instytucja nie jest zorganizowana w jednakowy sposób jak typowa spółka akcyjna. Samo użytkowanie z usług banku nie znaczy jednak automatycznie uzyskania statusu członka. Te dwie role są od siebie rozdzielone, a szczegółowe zasady zależą od statutu i regulacji obowiązujących w konkretnej instytucji.

Różnice można dostrzec również w podejściu do obsługi określonych grup klientów a także w sposobie działania na lokalnym rynku. W praktyce znaczenie ma znajomość konkretnego obszaru, ponieważ część banków spółdzielczych skupia własną działalność na określonych regionach i społecznościach. Nie powinno się natomiast zakładać, że wszystkie działają według identycznego schematu. Poszczególne instytucje mogą mieć różnorakie kanały obsługi, zakres bankowości elektronicznej, zasady udzielania finansowania czy wysokość opłat. Dlatego przy porównywaniu ofert sama informacja, że mamy do czynienia z bankiem spółdzielczym, jest niewystarczająca. Powinno się sprawdzić konkretne dokumenty, tabelę opłat, oprocentowanie a także warunki wybranej usługi. Właśnie na tym etapie często okazuje się, że różnice między poszczególnymi bankami są większe niż wynikałoby to z samej dziedzinie, do której należą.

Istotne jest też rozróżnienie banku spółdzielczego od innych podmiotów finansowych, które mogą posługiwać się podobnym określeniem w potocznym języku. Bank działający w tej formule podlega regulacjom właściwym dla sektora bankowego, a jego działalność jest związana z określonymi wymogami organizacyjnymi i nadzorczymi. Jednocześnie spółdzielczy charakter wpływa na sposób funkcjonowania właścicielskiego a także relacje w gronie bankiem a jego członkami. Z perspektywy osoby korzystającej z rachunku bardzo ważne pozostaje zatem ustalenie, jakie prawa i obowiązki wynikają z dokładnie sprecyzowanej umowy oraz czy klient występuje tylko jako użytkownik usługi, czy także jako członek spółdzielni. Takie rozróżnienie umożliwia dokładniej zrozumieć, czym różni się bank spółdzielczy od innych banków, bez sprowadzania całej kwestii tylko do wielkości placówki, liczby klientów czy zakresu oferowanych towarów.

Zobacz również: spółdzielczy bank.